Ametryn

Cała symbolika ametrynu opiera się na spotkaniu dwóch barw w jednym krysztale. Tradycja handlowa i litoterapia, nurt bez potwierdzenia naukowego, widzą w nim kamień godzenia przeciwieństw: chłodnego fioletu kojarzonego z namysłem i ciepłej żółci kojarzonej z działaniem. Legenda o Anahí, rozdartej między dwoma światami, wzmacnia ten wątek i sprawia, że kamień bywa opisywany jako symbol trudnego, ale udanego kompromisu.

W potocznych opisach ametryn dziedziczy znaczenia po obu swoich barwach: po ametyście przypisywaną mu w tradycji trzeźwość myślenia i wyciszenie, po cytrynie zaś skojarzenie z powodzeniem, obfitością i pogodą ducha. Ponieważ obie strefy powstały w jednym krysztale, w opisach handlowych podkreśla się, że kamień ma łączyć te cechy, a nie wybierać między nimi. Dawniej wierzono również, że kamienie dwubarwne mają szczególną moc pojednawczą, dlatego noszono je przy zawieraniu umów i godzeniu zwaśnionych rodzin.

• równowaga między namysłem a działaniem
• kreatywność i świeże spojrzenie na problem
• obfitość oraz powodzenie w przedsięwzięciach
• godzenie sprzecznych oczekiwań

W astrologii popularnej ametryn przypisuje się Jowiszowi, planecie rozmachu i przychylnego losu, oraz znakom Wagi i Bliźniąt, uznawanym za mistrzów równoważenia racji. Przypisany mu żywioł powietrza podkreśla wątek myślenia i rozmowy, a w numerologii odpowiada mu trójka, wibracja Jowisza łączona z ekspresją i optymizmem. W systemie czakr zestawia się go z czakrą splotu słonecznego dla żółtej strefy oraz trzeciego oka i korony dla fioletowej. To oczywiście przypisania kulturowe, a nie własności fizyczne kamienia.

Historia ametrynu jest krótsza niż większości kamieni jubilerskich, ale zaczyna się od dobrej opowieści. Według legendy w XVII wieku hiszpański konkwistador Felipe de Urriola y Goitia otrzymał złoże w wianie po ślubie z Anahí, córką wodza plemienia Ayoreo. Kamień o dwóch barwach miał symbolizować rozdarcie księżniczki między lojalnością wobec ludu a miłością do przybysza. Nazwa kopalni Anahí utrwaliła tę wersję wydarzeń, choć źródła historyczne z epoki jej nie potwierdzają.

Po okresie kolonialnym o złożu zapomniano na stulecia. Odnaleziono je ponownie dopiero w latach sześćdziesiątych XX wieku, a materiał zaczął pojawiać się na rynkach światowych w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. Handlarze długo utrzymywali pochodzenie w tajemnicy albo podawali fałszywe źródła, przez co w środowisku gemmologicznym krążyły podejrzenia, że cały ametryn jest wyrobem laboratoryjnym lub kamieniem obrabianym.

Rozstrzygnięcie sporu przyniosły analizy struktury wewnętrznej i rozkładu żelaza, które wykazały, że obie strefy powstały jednocześnie podczas wzrostu kryształu. Boliwia uczyniła z ametrynu jeden ze swoich symboli eksportowych i wprowadziła nazwę „boliwianit”; przy kopalni działa zakład szlifierski, a kamień stał się elementem lokalnej tożsamości i turystyki.

W ostatnich dekadach ametryn przyciągnął uwagę szlifierzy autorskich. Ponieważ jest tani w stosunku do rozmiaru, przezroczysty i pozbawiony łupliwości, stał się ulubionym materiałem do eksperymentów z fantazyjnymi szlifami, rzeźbą i tak zwanym szlifem wklęsłym, w którym gra świateł miesza obie barwy. Właśnie na wystawach szlifu autorskiego kamień z Anahí zrobił karierę wykraczającą poza jego skromną wartość surowca.