Kunzyt

Kunzyt jest jednym z niewielu kamieni jubilerskich, których symbolika powstała w całości w XX wieku – odkryto go dopiero w 1902 roku, więc nie odziedziczył ani antycznych lapidariów, ani ludowych przesądów. Jego znaczenia ukształtowała literatura ezoteryczna lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, która połączyła delikatny róż z tematem czułości, wybaczania i łagodności wobec siebie. To rzadka okazja, by obserwować, jak tradycja symboliczna rodzi się na naszych oczach.

W astrologii przypisuje się go Wenus, a przez nią znakom byka i wagi; ponieważ Wenus w numerologii odpowiada szóstce, właśnie ta liczba wraca w opisach kunzytu, obok mistrzowskiej trzydziestki trójki, wiązanej ze współczuciem. Litoterapia, nurt bez potwierdzenia naukowego, łączy go z czakrą serca i z czakrą korony, a ze względu na emocjonalny, „miękki” charakter przypisuje mu żywioł wody. Popularne poradniki nazywają go kamieniem pojednania i spokojnej rozmowy.

Najczęściej powtarzane hasła to:

• miłość – rozumiana raczej jako czułość i troska niż namiętność;
• spokój – kamień wyciszenia po napięciu i sporze;
• równowaga – symbol godzenia emocji z rozsądkiem.

Ciekawe jest też to, jak szybko kunzyt zyskał status kamienia obdarowywania. W amerykańskiej biżuterii lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych bywał prezentem na narodziny dziecka i na rocznicę, a jego blaknięcie w słońcu doczekało się własnej, melancholijnej interpretacji: mówiono, że to kamień, który chce być noszony wieczorem i przechowywany w cieniu, jak uczucie wymagające uwagi. Żadna klasyczna tradycja rocznicowa nie przypisuje mu jednak konkretnego roku małżeństwa.

Historia kunzytu zaczyna się w kalifornijskich górach hrabstwa San Diego. Na przełomie XIX i XX wieku pegmatyty Pala i Mesa Grande przeżywały gorączkę turmalinową, napędzaną w dużej mierze zamówieniami chińskiego dworu cesarskiego. W 1902 roku w tym samym rejonie znaleziono nieznany wcześniej różowy minerał; opisał go George Frederick Kunz, główny gemmolog Tiffany’ego, a rok później Charles Baskerville nadał kamieniowi nazwę na jego cześć. Kunzyt jest więc kamieniem młodym – ma niewiele ponad sto dwadzieścia lat.

Druga fala popularności przyszła z Afganistanu. Od lat siedemdziesiątych XX wieku pegmatyty Nuristanu i doliny Kunar zaczęły dostarczać kryształów tak dużych i czystych, że przewartościowały cały rynek – dziesięciokaratowy kunzyt przestał być rzadkością. Wydobycie prowadzono w warunkach wojennych, ręcznie i często materiałami wybuchowymi, co niszczyło część surowca. Handlowa nazwa „kunzyt afgański” do dziś oznacza kamienie o najczystszej wodzie i najgłębszym różu.

Warto pamiętać, że kunzyt jest produktem ubocznym zupełnie innego przemysłu. Spodumen to jedna z najważniejszych rud litu, wydobywana na wielką skalę dla ceramiki, szkła, a od kilku dekad przede wszystkim dla baterii. Sama nazwa minerału pochodzi od greckiego słowa oznaczającego „spopielony”, bo pierwsze opisane okazy były szare i matowe. Kamienie jubilerskie stanowią w tej produkcji margines – ładny ułamek procenta urobku kopalń litu.