Spessartyn

Spessartyn to kamień, którego symbolika narosła w całości współcześnie, wraz z jego rynkową karierą po odkryciach w Namibii i Nigerii. Literatura poradnikowa opisuje go jako kamień zapału, twórczej odwagi i śmiałych planów, wprost przekładając na znaczenia jego ognisty, mandarynkowy kolor. To wierzenia i konwencje rynkowe, a nie właściwości minerału, i tak należy je czytać.

W astrologii popularnej spessartyn przypisuje się Słońcu i żywiołowi ognia, wskazując przede wszystkim Barana, kojarzonego z inicjatywą, oraz Lwa, znak rządzony przez Słońce. Numerologia łączy Słońce z jedynką, czytaną jako samodzielność i wyznaczanie kierunku. W systemach czakr kamień umieszcza się przy czakrze sakralnej i splotu słonecznego, odpowiadających w tej tradycji za twórczość i sprawczość, co znów wynika przede wszystkim z jego barwy.

Jako granat spessartyn dziedziczy również starszą symbolikę całej rodziny: wierność, wytrwałość i bezpieczny powrót. Średniowieczne lapidaria opisywały granaty jako kamienie podróżnych, dawane na drogę zamiast listu polecającego. Ponieważ jednak spessartyn wyodrębniono dopiero w 1832 roku, żadne dawne źródło nie zna go pod tą nazwą, a przypisywane mu tradycje to w praktyce tradycje granatu w ogóle.

Litoterapia, nurt bez potwierdzenia naukowego, poleca go jako kamień na czas zaczynania czegoś nowego. Warto pamiętać, że są to wyłącznie tradycje kulturowe, a nie opis działania na organizm. Realnym argumentem za spessartynem jest natomiast jego optyka: przy współczynniku załamania bliskim 1,80 nawet niewielki kamień świeci wyraźnie mocniej niż większość kamieni kolorowych tej samej wielkości.

Spessartyn opisano w 1832 roku z pasma Spessart w Bawarii, w rejonie Aschaffenburga, i to od tej nazwy geograficznej pochodzi jego miano. Przez większość XIX i XX wieku pozostawał minerałem znanym głównie kolekcjonerom, bo znajdowane okazy były drobne, ciemne i zbyt zażelazione, by dawały atrakcyjne kamienie. Klasyczne wystąpienia z Wirginii, Kalifornii i Brazylii dostarczały materiału, który trafiał raczej do gablot niż do biżuterii.

Prawdziwa historia handlowa tego granatu zaczyna się dopiero w 1991 roku, gdy w dolinie Kunene na pograniczu Namibii i Angoli znaleziono kamienie o barwie tak czystej i intensywnej, że natychmiast ochrzczono je granatami mandarynkowymi. Złoże było niewielkie i szybko się wyczerpało, a jego produkcja trafiła w większości do domów aukcyjnych i kolekcji. Ceny sięgnęły poziomu nieznanego wcześniej w rodzinie granatów.

Kilka lat później, w 1999 roku, rynek uzupełniły złoża nigeryjskie, które dostarczyły materiału w rozmiarach i ilościach pozwalających na produkcję biżuterii seryjnej. To one sprawiły, że spessartyn przestał być rzadkością gabinetową i wszedł do sklepów. Później dołączyły Mozambik, Tanzania i Madagaskar, choć żadne z tych źródeł nie powtórzyło już czystości barwy materiału namibijskiego.

Ciekawostką geologiczną jest rola spessartynu jako wskaźnika w badaniach metamorfizmu. Zawartość manganu w granacie zmienia się wraz z warunkami wzrostu, dlatego przekroje przez pojedynczy kryształ pozwalają odczytać historię temperatury i ciśnienia w skale niczym słoje w drzewie.